Thẻ Căn cước mới từ 1/7/2024: ai bắt buộc phải đổi và ai dùng tiếp thẻ cũ?
Luật Căn cước năm 2023 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2024 mang đến nhiều thay đổi quan trọng trên mẫu thẻ mới, nhưng không đồng nghĩa mọi công dân đều phải đổ xô đi đổi thẻ ngay lập tức.
Kể từ ngày 1/7/2024, Luật Căn cước số 26/2023/QH15 chính thức có hiệu lực thi hành, thay thế cho Luật Căn cước công dân năm 2014. Rất nhiều người dân băn khoăn liệu thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chip hiện tại có còn giá trị hay không, và những ai bắt buộc phải đi làm thủ tục cấp đổi sang mẫu thẻ Căn cước mới. Trả lời thẳng thắn cho thắc mắc này: công dân đang sở hữu thẻ CCCD gắn chip còn hạn sử dụng hoàn toàn được tiếp tục sử dụng bình thường cho đến ngày hết hạn in trên mặt trước của thẻ, không bắt buộc phải đổi ngay.
Các trường hợp bắt buộc phải đổi sang thẻ Căn cước mới
Căn cứ theo Điều 21 và Điều 24 Luật Căn cước 2023, việc cấp đổi sang thẻ Căn cước mới chỉ bắt buộc thực hiện trong các trường hợp cụ thể sau đây:
- Đến độ tuổi quy định phải đổi thẻ: Công dân Việt Nam đã được cấp thẻ Căn cước phải thực hiện thủ tục cấp đổi khi đủ 14 tuổi, đủ 25 tuổi, đủ 40 tuổi và đủ 60 tuổi. Trường hợp thẻ được cấp, đổi trong thời hạn 2 năm trước độ tuổi quy định thì vẫn có giá trị sử dụng đến độ tuổi đổi thẻ tiếp theo.
- Thông tin cá nhân có sự thay đổi: Khi công dân có sự thay đổi hoặc cải chính thông tin về họ, chữ đệm, tên khai sinh; ngày, tháng, năm sinh; xác định lại giới tính hoặc chuyển đổi giới tính theo quy định pháp luật.
- Thông tin trên thẻ có sai sót: Có sự sai lệch giữa thông tin in trên thẻ Căn cước với thông tin thực tế trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
- Thẻ bị hư hỏng: Thẻ bị rách, mờ số, bong tróc lớp màng bảo vệ, chip điện tử bị nứt vỡ hoặc biến dạng không thể đọc được thông tin bằng thiết bị chuyên dụng.
- Mất thẻ Căn cước: Trường hợp bị rơi, mất hoặc thất lạc thẻ bắt buộc phải làm thủ tục cấp lại để bảo đảm quyền lợi giao dịch.
Theo Điều 46 Luật Căn cước 2023, thẻ Căn cước công dân đã được cấp trước ngày 1/7/2024 vẫn có nguyên giá trị sử dụng đến hết thời hạn được in trên thẻ. Khi công dân có nhu cầu thì được cấp đổi sang thẻ Căn cước mới. Các loại giấy tờ có giá trị pháp lý đã phát hành có sử dụng thông tin từ thẻ CCCD cũ vẫn giữ nguyên hiệu lực thi hành.
Điểm khác biệt căn bản trên mẫu thẻ Căn cước mới
Mẫu thẻ Căn cước áp dụng từ tháng 7/2024 có nhiều cải tiến lớn về cả hình thức lẫn dữ liệu số hóa tích hợp nhằm nâng cao tính bảo mật và thuận tiện cho công dân:
- Đổi tên gọi: Chuyển từ "Căn cước công dân" thành "Căn cước".
- Lược bỏ thông tin quê quán: Thay thế mục "Quê quán" bằng "Nơi đăng ký khai sinh", và thay thế "Nơi thường trú" bằng "Nơi cư trú". Điều này giúp những người chưa có nơi thường trú ổn định vẫn đủ điều kiện được cấp thẻ.
- Lược bỏ vân tay và đặc điểm nhận dạng in ngoài mặt thẻ: Dấu vân tay của ngón trỏ và đặc điểm nhân dạng in ở mặt sau thẻ trước đây đã được đưa vào lưu trữ điện tử trong chip mã hóa, vừa bảo đảm mỹ quan vừa tăng tính bảo mật thông tin đời tư.
- Thu nhận sinh trắc học mống mắt: Cơ quan quản lý căn cước tiến hành thu nhận mống mắt đối với công dân từ đủ 6 tuổi trở lên khi làm thủ tục cấp thẻ. Mống mắt là dữ liệu sinh trắc học có độ chính xác rất cao và không bị biến đổi theo thời gian như vân tay khi người dân lao động nặng.
Khi làm thủ tục đổi thẻ Căn cước mới, bạn có thể kết hợp kích hoạt luôn tài khoản định danh điện tử theo hướng dẫn tại bài viết kích hoạt VNeID mức 2 tại công an xã để đồng bộ toàn bộ giấy tờ trên môi trường số.
Địa điểm và các bước nộp hồ sơ cấp đổi
Người dân có thể lựa chọn nộp hồ sơ tại cơ quan Công an quản lý căn cước cấp huyện, quận nơi cư trú hoặc tại Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an cấp tỉnh. Quy trình thực hiện gồm 4 bước chuẩn hóa:
- Đăng ký lịch hẹn trực tuyến Truy cập Cổng dịch vụ công của Bộ Công an hoặc ứng dụng VNeID, tìm kiếm thủ tục "Cấp đổi thẻ căn cước", điền tờ khai và chọn ngày giờ đến nộp hồ sơ để tránh phải xếp hàng chờ đợi lâu.
- Thu nhận vân tay, ảnh chân dung và mống mắt Đến điểm hẹn theo đúng thời gian đã đăng ký, cán bộ công an kiểm tra thông tin trên hệ thống, chụp ảnh chân dung theo quy chuẩn và thu nhận hình ảnh mống mắt qua thiết bị quét quang học.
- Kiểm tra phiếu thu nhận thông tin và ký xác nhận Công dân rà soát kỹ lại từng trường dữ liệu cá nhân trên phiếu in ra trước khi ký tên xác nhận tính chính xác.
- Nhận kết quả tại nhà hoặc tại trụ sở Đăng ký dịch vụ chuyển phát qua bưu điện để nhận thẻ tận nhà sau khoảng 7 ngày làm việc, hoặc quay lại cơ quan công an nhận trực tiếp theo giấy hẹn.
Trong trường hợp chẳng may làm rơi mất thẻ hoặc phát hiện thẻ bị người lạ nhặt được, bạn cần tham khảo ngay hướng dẫn xử lý mất thẻ căn cước và khóa tài khoản khẩn cấp để phòng ngừa các rủi ro bị kẻ gian lợi dụng danh tính.
Chi tiết các bước thực hiện và biểu mẫu hướng dẫn đã được công bố trên Báo Điện tử Chính phủ về trình tự cấp đổi thẻ Căn cước mới và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tại Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.